तुम्हाला ते वाचण्यास मदत करण्यासाठी या मार्गदर्शकाचे यंत्राद्वारे भाषांतर करण्यात आले आहे. कायदेशीर संज्ञा अनुवादातील अचूकता गमावू शकतात- त्यावर अवलंबून राहण्यापूर्वी मूळ इंग्रजीमध्ये वाचा.
कलम 138 अंतर्गत चेक बाऊन्सः कालमर्यादा आणि पुढे प्रत्यक्षात काय घडते
बाऊन्स झालेला धनादेश हा केवळ भरणा अयशस्वी होणे नाही, तर कडक नोटीसच्या मुदतीसह हा फौजदारी गुन्हा आहे. तुमच्यावर किती स्पष्टपणे अन्याय झाला याची पर्वा न करता कालमर्यादा चुकवा आणि खटला चालवण्याचा अधिकार नाहीसा झाला आहे.
भारतात सन्मान न मिळालेला धनादेश हा केवळ अनौपचारिकरीत्या पाठवला जाणारा अयशस्वी भरणा नाही. नेगोशिएबल इन्स्ट्रुमेंट्स अॅक्ट, 1881 चे कलम 138 याला विशिष्ट फौजदारी गुन्हा बनवते, ज्यात तुरुंगवास, धनादेशाच्या दुप्पट रकमेपर्यंत दंड किंवा दोन्हीची शिक्षा होऊ शकते. परंतु खटला चालवण्याचा अधिकार स्वयंचलित नाही आणि अनिश्चित काळासाठी टिकत नाही; तो पूर्णपणे कठोर, कमी कालावधीचे योग्यरित्या पालन करण्यावर अवलंबून असतो.
तुमच्याकडे खटला आहे की नाही हे ठरवणाऱ्या तीन मुदती
- धनादेश त्याच्या वैधतेच्या कालावधीत , सामान्यतः धनादेशावरील तारखेपासून तीन महिन्यांत, बँकेत सादर करा.
- जर ती उसळी घेत असेल, तर बँकेच्या अपमानास्पद कामगिरीची पुष्टी करणारा मेमो मिळाल्यानंतर 30 दिवसांच्या आत लेखी मागणीची नोटीस पाठवा. या सूचनेत धनादेशाची रक्कम भरण्याची मागणी करणे आवश्यक आहे.
- ड्रॉअरला (ज्याने धनादेश जारी केला आहे) नोटीस मिळाल्याच्या तारखेपासून 15 दिवस प्रतीक्षा करा. जर त्या 15 दिवसांच्या आत पैसे दिले गेले नाहीत, तर फौजदारी तक्रार दाखल करण्यासाठी कारवाईचे कारण उद्भवते. त्यानंतर 15 दिवसांचा कालावधी संपल्यानंतर एका महिन्याच्या आत तक्रार दाखल करणे आवश्यक आहे.
चुकल्यास खटला संपवण्याची मुदत
मागणीची नोटीस पाठवण्याची 30 दिवसांची मुदत चुकते आणि धनादेश किती स्पष्टपणे परत आला किंवा किती पैसे देणे बाकी आहे याची पर्वा न करता कलम 138 अंतर्गत खटला चालवण्याचा अधिकार सामान्यतः गमावला जातो. ही कालमर्यादा तुम्हाला अपमानाबद्दल (बँकेची मेमो तारीख) जेव्हा कळते तेव्हापासून मोजली जाते, धनादेशाची तारीख केव्हा होती तेव्हापासून नाही आणि जर तुम्हाला अधिक वेळ आहे असे वाटत असेल तर त्याचा मागोवा गमावणे खरोखर सोपे आहे.
मागणी सूचना प्रत्यक्षात काय सांगण्याची आवश्यकता आहे
मागणीची सूचना हा औपचारिक लेखी संदेश असतो, अनौपचारिक स्मरणपत्र नाही. त्यात धनादेश क्रमांक, तारीख, रक्कम, बँक, बँकेने सांगितल्याप्रमाणे अपमान होण्याचे कारण आणि पावती मिळाल्यानंतर 15 दिवसांच्या आत संपूर्ण धनादेशाची रक्कम भरण्याची स्पष्ट मागणी स्पष्टपणे नमूद केली पाहिजे. ती अशा प्रकारे पाठवली गेली पाहिजे जी वितरणाचा पुरावा तयार करेल, सामान्यतः नोंदणीकृत टपाल किंवा स्पीड पोस्टद्वारे पावती देय असेल, कारण नोटीस प्रत्यक्षात प्राप्त झाली होती (आणि केव्हा) हे सिद्ध करणे महत्त्वाचे ठरते, जर प्रकरण न्यायालयात संपते.
धनादेश बाऊन्स करण्याची नोटीस पाठवायची आहे का?
Legal Drive च्या टेम्पलेटमध्ये कलम 138 च्या सूचनेसाठी आवश्यक असलेली अचूक वैधानिक भाषा समाविष्ट आहे, जी योग्य कालमर्यादेच्या विरुद्ध संरचित आहे.
चेक बाऊन्स नोटीसचा मसुदा तयार कराधनादेशावरील भरणा थांबवल्याने उत्तरदायित्व टाळता येत नाही
एक सामान्य आणि चुकीची धारणा अशी आहे की तुमच्या बँकेला धनादेशावरील भरणा थांबवण्याची सूचना देणे हे कलम 138 चे दायित्व पूर्णपणे टाळते, या सिद्धांतावर की कायदा प्रत्यक्षात 'अपुरा निधी' यालाच शिक्षा करतो. ते नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने सातत्याने असे म्हटले आहे की धनादेशाचा अनादर झाला कारण पैसे दिले गेले होते थांबले कलम 138 अंतर्गत अपुर्या निधीसाठी अपमानास्पद व्यक्ती म्हणून त्याच प्रकारे वागणूक दिली जाते, परंतु प्रथमतः कायदेशीररित्या अंमलबजावणी करण्यायोग्य कर्ज किंवा दायित्वासाठी धनादेश जारी केला गेला असेल. पैसे देणे थांबवल्याने कायदेशीर सुटकेचा मार्ग तयार होत नाही.
तक्रार दाखल केल्यानंतर काय होते
एकदा कालमर्यादेच्या आत तक्रार दाखल केली गेली की, हे प्रकरण फौजदारी खटला म्हणून पुढे जाते, जरी कलम 138 चे गुन्हे शमनीय आहेत, याचा अर्थ पक्ष हे प्रकरण निकाली काढू शकतात आणि तक्रारदार बहुतेकदा, दोषसिद्धीनंतर, न्यायालयाच्या मंजुरीच्या अधीन राहून जवळजवळ कोणत्याही टप्प्यावर माघार घेऊ शकतो. कलम 138 मधील अनेक वाद खरे तर अशा प्रकारे सोडवले जातात, ज्यात आरोपी संपूर्ण खटल्यात जाण्याऐवजी थकबाकीची रक्कम आणि मान्य केलेली अतिरिक्त रक्कम भरतो.
कुठे फाईल करायची
कलम 138 ची तक्रार एकतर जिथे धनादेश काढला गेला होता, किंवा कायद्यातील सुधारणांनंतर, जिथे धनादेश भरण्यासाठी सादर करण्यात आला होता किंवा जिथून मागणीची नोटीस पाठवण्यात आली होती, तिथे दाखल केली जाऊ शकते, ज्यामुळे तक्रारदाराला अर्थपूर्ण लवचिकता मिळते ज्यावर न्यायालयाचे अधिकारक्षेत्र लागू होते.
ज्या व्यक्तीला नोटीस मिळाली त्याच्यासाठीः खरा बचाव कसा दिसतो
प्रत्येक बाऊन्स झालेल्या धनादेशामुळे दोषसिद्धी होत नाही आणि कायदा खरा बचाव प्रदान करतो. सर्वात सामान्य गोष्ट अशी आहे की धनादेश कायदेशीररित्या अंमलबजावणी करण्यायोग्य कर्जासाठी अजिबात जारी केला गेला नव्हता, याचा अर्थ असा की धनादेश भरण्यासाठी कोणतेही अंतर्निहित बंधन नव्हते. दुसरे म्हणजे, तो धनादेश सुरक्षा म्हणून किंवा रिकामा धनादेश म्हणून जारी करण्यात आला होता, ज्याचा नंतर अधिकृत केलेल्या पलीकडे गैरवापर करण्यात आला. हे अस्सल, तथ्य-विशिष्ट बचाव आहेत ज्यासाठी केवळ दावा नव्हे तर वास्तविक पुराव्याची आवश्यकता असते आणि तक्रारदाराने जारी करणे आणि अपमान करण्याची मूलभूत तथ्ये स्थापित केल्यानंतर कलम 138 प्रकरणातील ओझे अर्थपूर्णपणे बदलते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मला चेक बाऊन्स नोटीस पाठवायला किती वेळ लागेल?
धनादेशाचा अनादर झाल्याची पुष्टी करणारा बँकेचा मेमो तुम्हाला मिळाल्याच्या तारखेपासून 30 दिवसांनी, धनादेशावरील तारखेपासून नाही. ही एक कडक मुदत आहे.
मी 30 दिवसांची नोटीसची मुदत चुकवल्यास मी अजूनही पैशासाठी दावा दाखल करू शकतो का?
ही मुदत संपल्यानंतर कलम 138 अंतर्गत फौजदारी उपाय सामान्यतः अनुपलब्ध होतो, परंतु कर्जाच्या वसुलीसाठी स्वतंत्र दिवाणी खटला अजूनही शक्य असू शकतो, जो दिवाणी दाव्यांसाठी सामान्य मर्यादा कालावधीच्या अधीन असतो, जो वेगळा आणि दीर्घ असतो. नागरी वसुलीचा मार्ग आणि फौजदारी कलम 138 ची तक्रार ही एकच गोष्ट नाही आणि एकापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग गमावण्याचा अर्थ दुसरा गमावणे असा होत नाही.
धनादेशावरील भरणा थांबवणे मला कलम 138 पासून संरक्षण देते का?
नाही. भरणा थांबवण्याच्या निर्देशामुळे अनादर झालेल्या धनादेशाला न्यायालये अपुर्या निधीसाठी अनादर केलेल्या धनादेशाप्रमाणेच वागवतात, जर तो वास्तविक कर्ज किंवा दायित्वासाठी जारी केला गेला असेल तर.
कलम 138 अंतर्गत दोषी ठरल्यास शिक्षा काय आहे?
दोन वर्षांपर्यंतचा तुरुंगवास, दंड जो धनादेशाच्या दुप्पट रकमेपर्यंत वाढू शकतो किंवा दोन्ही. व्यवहारात, अनेक प्रकरणे पूर्ण सुनावणी आणि शिक्षेपर्यंत पोहोचण्यापूर्वी चक्रवाढीद्वारे निकाली निघतात.
धनादेश बाऊन्स प्रकरण न्यायालयाबाहेर निकाली काढले जाऊ शकते का?
होय, कलम 138 चे गुन्हे शमनीय आहेत. तक्रारदार आणि आरोपी तडजोडीपर्यंत पोहोचू शकतात, ज्यात बऱ्याचदा थकबाकीची रक्कम आणि अतिरिक्त नुकसानभरपाईचा समावेश असतो आणि तक्रारदार नंतर सामान्यतः न्यायालयाच्या मान्यतेसह कार्यवाहीच्या जवळजवळ कोणत्याही टप्प्यावर प्रकरणाची भर घालू शकतो.
नोटीस पाठवल्यानंतरचा 15 दिवसांचा प्रतीक्षा कालावधी मी पाठवल्यापासून किंवा ती केव्हा प्राप्त झाली याची गणना करतो का?
ड्रॉअरला नोटीस केव्हा मिळाली, तुम्ही ती पाठवली तेव्हापासून नाही. म्हणूनच नोंदणीकृत किंवा स्पीड पोस्टद्वारे पावती देय बाबींसह पाठवणेः हे तुम्हाला 15 दिवसांच्या घड्याळाच्या पावती तारखेचा दस्तऐवजीकृत पुरावा देते.
पुढील मसुद्यासाठीची कागदपत्रे
आमच्या ग्रंथालयातील वास्तविक नमुने, या मार्गदर्शकात समाविष्ट असलेल्या गोष्टींशी जुळले आहेत.
तुम्हालाही वाचायला आवडेल
पोलिसांनी तुमचा एफ. आय. आर. नोंदवण्यास नकार दिला? आता खरी कायदेशीर प्रक्रिया अशी आहे
नाकारलेल्या एफ. आय. आर. ची प्रक्रिया 1 जुलै 2024 रोजी बदलली. थेट दंडाधिकाऱ्याकडे जाण्याचा जुना मार्ग निघून गेला आहे; आता एक अनिवार्य पहिले पाऊल आहे ज्याबद्दल आश्चर्यकारक संख्येने लोकांना अजूनही माहिती नाही.
भारतातील भाडे करारः मुद्रांक शुल्क, नोंदणी आणि प्रत्यक्षात महत्त्वाची असलेली कलमे
मुद्रांक शुल्क, नोंदणी, सुरक्षा ठेवी आणि सूचना कालावधी राज्यानुसार आणि कराराच्या प्रकारानुसार भिन्न असतात. तुमचा भाडे करार टिकतो की नाही हे प्रत्यक्षात काय ठरवते ते येथे आहे.
समाप्ती आणि सूचना कालावधीः भारतीय रोजगार कायद्यात प्रत्यक्षात काय आवश्यक आहे
भारतात एकच राष्ट्रीय सूचना कालावधीचा नियम नाही. तुम्हाला काय लागू होते ते बहुतेक कर्मचाऱ्यांनी कधीही न ऐकलेल्या कायदेशीर वर्गीकरणावर अवलंबून असते आणि यामुळे तुम्हाला काय मिळायचे आहे हे खरोखर बदलते.