तुम्हाला ते वाचण्यास मदत करण्यासाठी या मार्गदर्शकाचे यंत्राद्वारे भाषांतर करण्यात आले आहे. कायदेशीर संज्ञा अनुवादातील अचूकता गमावू शकतात- त्यावर अवलंबून राहण्यापूर्वी मूळ इंग्रजीमध्ये वाचा.
इच्छापत्राविना मृत्यूः हिंदू वारसा कायद्यांतर्गत कोणाला वारसा मिळतो
जेव्हा एखादा हिंदू, शीख, जैन किंवा बौद्ध इच्छापत्राशिवाय मरण पावतो, तेव्हा हिंदू उत्तराधिकार कायदा वारस निश्चित करतो. विधवा, प्रत्येक मुलगा, प्रत्येक मुलगी आणि आई प्रत्येकी समान वाटा घेतात आणि इतर समुदाय वेगवेगळ्या कायद्यांचे पालन करतात.
जेव्हा एखादा हिंदू माणूस इच्छापत्राशिवाय मरण पावतो, तेव्हा त्याची मालमत्ता हिंदू उत्तराधिकार कायदा, 1956 अंतर्गत त्याच्या प्रथम श्रेणीच्या वारसांना जातेः प्रामुख्याने त्याची विधवा, त्याची मुले, त्याच्या मुली आणि त्याची आई, मुले आणि त्याच्या आधी मरण पावलेल्या कोणत्याही मुलाचे काही इतर वंशज. त्यांना एकत्र वारसा मिळतो. विधवा (किंवा सर्व विधवा एकत्र), प्रत्येक मुलगा, प्रत्येक मुलगी आणि आई प्रत्येकी एक समान वाटा घेतात आणि आधी मरण पावलेल्या प्रत्येक मुलाच्या कुटुंबाला त्या मुलाचा वाटा मिळतो. जर पहिल्या वर्गाचा वारस नसेल तरच मालमत्ता अधिक दूरच्या नातेवाईकांना जाते.
कायद्याच्या कलम 15 अंतर्गत महिलेची मालमत्ता वेगळ्या आदेशाचे पालन करते. 2005 च्या दुरुस्तीपासून मुली देखील त्यांच्या स्वतःच्या हक्काने वडिलोपार्जित मालमत्तेत सहभागी झाल्या आहेत, ही भूमिका सर्वोच्च न्यायालयाने विनीता शर्मा विरुद्ध राकेश शर्मा (2020) या खटल्यात निश्चित केली. खालील विभाग प्रत्येक नियमाचे स्पष्टीकरण देतात, त्यानंतर कुटुंबाला त्यावर कारवाई करण्यासाठी कागदपत्रांची आवश्यकता असेल.
हिंदू वारसाहक्क कायद्यात कोणाचा समावेश आहे
कलम 2 हा कायदा वीरशैव, लिंगायत आणि ब्रह्म, प्रार्थना किंवा आर्य समाजाचे अनुयायी, बौद्ध, जैन आणि शीख यांच्यासह कोणत्याही धर्माच्या हिंदू असलेल्या कोणालाही लागू होतो; आणि मुस्लिम, ख्रिश्चन, पारशी किंवा ज्यू नसलेल्या इतर कोणत्याही व्यक्तीला लागू होतो, जोपर्यंत हिंदू कायद्याने त्यांच्यावर नियंत्रण ठेवले नसते असे दर्शविले जात नाही. जोपर्यंत केंद्र सरकार अन्यथा सूचित करत नाही तोपर्यंत हे अनुसूचित जमातीच्या सदस्यांना लागू होत नाही.
हा कायदा दोन प्रकारच्या मालमत्तांमध्ये एक रेषा काढतो. एखाद्या व्यक्तीची स्वतंत्र मालमत्ता, जसे की त्याने त्याच्या पगारातून विकत घेतलेली सदनिका, त्याच्या आईकडून वारशाने मिळालेला वाटा किंवा स्वतःच्या नावे केलेली बचत, कलम 8 अंतर्गत त्याच्या वारसांना जाते. मिताक्षरा संयुक्त कौटुंबिक (सहपक्षी) मालमत्तेतील त्याचे स्वारस्य कलम 6 द्वारे नियंत्रित केले जाते, जे आता ते व्याज त्याच्या वारसांना उत्तराधिकाराद्वारे पाठवते. अनेक कुटुंबांकडे दोन्ही प्रकारचे हक्क असतात आणि प्रत्येक मालमत्तेचे योग्य श्रेणीत वर्गीकरण करणे हे पहिले काम असते, कारण कागदपत्र आणि आक्षेप घेणारे लोक वेगळे असतात.
हा कायदा निर्विकार वारसाहक्काचे नियमन करतो, म्हणजे वैध इच्छापत्राशिवाय राहिलेली मालमत्ता. जेथे वैध इच्छापत्र अस्तित्वात आहे, तेथे इच्छापत्र त्यात समाविष्ट असलेल्या मालमत्तेवर नियंत्रण ठेवते आणि कायदा केवळ रिक्त जागा भरतो. एखादा दस्तऐवज वैध इच्छापत्र आहे की नाही याबद्दल कुटुंबाला खात्री नसल्यास, त्यासाठी आमचे मार्गदर्शक वैध इच्छापत्र लिहिणे औपचारिक आवश्यकता स्पष्ट करतात.
पहिल्या वर्गातील एका हिंदू माणसाचे वारस आणि त्यांचे समभाग
कलम 8 एखाद्या व्यक्तीची मालमत्ता अनुसूचीच्या पहिल्या वर्गातील वारसांना प्रथम पाठवते. कलम 9 म्हणते की ते एकाच वेळी घेतात आणि इतर सर्वांना वगळतात. अनुसूचीमध्ये सोळा नातेवाईकांची यादी आहेः
- विधवा, मुलगा, मुलगी आणि आई.
- त्याच्या आधी मरण पावलेल्या मुलाची मुले (मुलाचा मुलगा आणि मुलाची मुलगी) आणि त्या मुलाची विधवा.
- त्याच्या आधी मरण पावलेल्या मुलीची मुले (मुलीचा मुलगा आणि मुलीची मुलगी).
- एका पूर्व-मृत मुलाच्या पूर्व-मृत मुलाच्या माध्यमातूनः त्याचा मुलगा, त्याची मुलगी आणि त्याची विधवा.
- 2005 मध्ये आणखी चार नातवंडे जोडली गेलीः एका पूर्व-मृत मुलीचा मुलगा आणि मुलगी, एका पूर्व-मृत मुलीच्या पूर्व-मृत मुलाची मुलगी आणि पूर्व-मृत मुलाच्या पूर्व-मृत मुलीची मुलगी.
वडील हे पहिल्या वर्गाचे वारस नाहीत हे लक्षात घ्या. तो दुसऱ्या वर्गात प्रथम येतो आणि जर पहिल्या वर्गाचा वारस अस्तित्वात नसेल तरच त्याला वारसा मिळतो.
कलम 10 मध्ये पहिल्या वर्गाचे वारस मालमत्तेची विभागणी कशी करतात हे नमूद केले आहेः
- नियम 1: विधवा एक वाटा घेते. जर एकापेक्षा जास्त विधवा असतील तर ते एकत्रितपणे एक वाटा घेतात.
- नियम 2: प्रत्येक जिवंत मुलगा, प्रत्येक जिवंत मुलगी आणि आई प्रत्येकी एक वाटा घेतात.
- नियम 3: प्रत्येक पूर्व-मृत मुलाच्या किंवा पूर्व-मृत मुलीच्या शाखेतील वारस त्यांच्या दरम्यान एक वाटा घेतात.
- नियम 4: मृत मुलाच्या फांदीमध्ये, त्याची विधवा आणि मुले समान भाग घेतात; मृत मुलीच्या फांदीमध्ये, तिची मुले समान भाग घेतात.
समभाग कसे कार्य करतात
एक व्यवहार्य उदाहरण म्हणजेः एक माणूस त्याची पत्नी, त्याची आई, एक मुलगा, एक मुलगी आणि आधी मरण पावलेल्या दुसऱ्या मुलाची विधवा आणि दोन मुले सोडून मरण पावतो. पाच समभाग आहेतः पत्नी, आई, मुलगा, मुलगी आणि मृत मुलाची फांदी, त्यामुळे प्रत्येकाला एक पंचमांश मिळतो. मृत मुलाचा एक पंचमांश त्याच्या विधवा आणि दोन मुलांमध्ये समान प्रमाणात विभागला जातो, प्रत्येकी एक पंधरावा.
मुलींना समान वारसा मिळतो
अनेक कुटुंबे अजूनही असे मानतात की मुलांना अधिक वारसा मिळतो किंवा विवाहित मुलीला काहीच मिळत नाही. कलम 10 अंतर्गत मुलगी तिच्या वडिलांच्या मालमत्तेत, विवाहित असो वा नसो, मुलाएवढाच वाटा घेते. मुलीच्या वाट्याकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या कौटुंबिक व्यवस्थांना आव्हान दिले जाऊ शकते आणि तिच्या वाट्याचे कोणतेही विमोचन, सामान्यतः नोंदणीकृत त्यागपत्राद्वारे, योग्यरित्या केले जाणे आवश्यक आहे.
जर पहिला वर्ग वारस नसेल तर
कलम 8 अंतर्गत, जर पहिल्या वर्गाचा वारस नसेल तर मालमत्ता दुसऱ्या वर्गाच्या वारसांना जाते, त्यानंतर (पुरुषांद्वारे पूर्णपणे जोडलेले नातेवाईक) आणि शेवटी (स्त्रीद्वारे जोडलेले नातेवाईक) संबंधितांना जाते. दुसऱ्या वर्गामध्ये नऊ प्रवेशिका आहेत आणि कलम 9 अंतर्गत आधीच्या प्रवेशात नंतरचा समावेश वगळण्यात आला आहे. पहिली प्रवेशिका म्हणजे वडील. दुसरा म्हणजे मुलाच्या मुलीचा मुलगा, मुलाच्या मुलीची मुलगी, भाऊ आणि बहीण. नंतरच्या नोंदींमध्ये मुलीची नातवंडे, नंतर पुतणे आणि भाच्या, नंतर वडिलांचे पालक, नंतर वडिलांची विधवा आणि भावाची विधवा, नंतर वडिलांचे भाऊ आणि बहिणी आणि शेवटी आईचे पालक आणि आईचे भाऊ आणि बहिणी यांचा समावेश होतो. त्याच प्रवेशातील वारसांना कलम 11 अंतर्गत समान वाटा मिळतो.
आणखी दोन नियम जाणून घेण्यासारखे आहेत. कलम 22 पहिल्या वर्गाच्या इतर वारसांना वारशाने मिळालेल्या स्थावर मालमत्तेतील किंवा व्यवसायातील आपले व्याज विकू इच्छिणाऱ्या सह-वारशाचा हिस्सा खरेदी करण्याचा प्राधान्याचा अधिकार देते. कलम 25, जो कोणी त्या व्यक्तीची हत्या करतो किंवा तिला प्रोत्साहन देतो, त्याला त्या व्यक्तीची मालमत्ता वारशाने मिळण्यापासून अपात्र ठरवते.
पूर्वजांची मालमत्ता आणि सहकारी म्हणून मुली
मिताक्षरा कायद्याद्वारे शासित असलेल्या हिंदू संयुक्त कुटुंबाकडे असलेल्या मालमत्तेला, एखाद्या व्यक्तीने कमावलेल्या किंवा स्वतः विकत घेतलेल्या मालमत्तेपेक्षा वेगळी वागणूक दिली जाते. कलम 6, हिंदू उत्तराधिकार (दुरुस्ती) कायदा, 2005 द्वारे प्रतिस्थापित केल्याप्रमाणे, सह-भागीदाराच्या मुलीला तिच्या स्वतःच्या अधिकारात जन्माने सह-भागीदार बनवते, ज्यात मुलासारखेच अधिकार आणि जबाबदाऱ्या असतात. 20 डिसेंबर 2004 पूर्वी झालेल्या कोणत्याही स्वभावाचे, अलिप्ततेचे, विभाजनाचे किंवा करारबद्ध स्वभावाचे ते संरक्षण करते.
विनीता शर्मा विरुद्ध राकेश शर्मा (11 ऑगस्ट 2020) या खटल्यात तीन न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने न्यायालयांमध्ये फूट पाडणाऱ्या प्रश्नांची उत्तरे दिलीः
- सुधारित कलम 6 दुरुस्तीपूर्वी किंवा नंतर जन्मलेल्या मुलींना मुलांप्रमाणेच सह-भागीदार दर्जा देते.
- 20 डिसेंबर 2004 पूर्वीच्या व्यवहारांसाठीच्या बचतीच्या अधीन राहून मुली 9 सप्टेंबर 2005 पासून या अधिकारांचा दावा करू शकतात.
- जन्मापासून अधिकार उद्भवत असल्याने, 9 सप्टेंबर 2005 रोजी वडील जिवंत होते की नाही याने काही फरक पडत नाही.
- मौखिक विभाजनाची विनंती मुलीच्या दाव्याला पराभूत करण्यासाठी स्वीकारली जात नाही जोपर्यंत ती सार्वजनिक कागदपत्रांद्वारे समर्थित केली जात नाही आणि डिक्रीप्रमाणे निर्णायकपणे दर्शविली जात नाही. विभाजन हे नोंदणीकृत दस्तऐवज किंवा न्यायालयीन आदेशाद्वारे व्हायला हवे.
कलम 6 (3) अंतर्गत, जेव्हा 2005 च्या दुरुस्तीनंतर एखाद्या हिंदू सह-भागीदाराचा मृत्यू होतो, तेव्हा संयुक्त कौटुंबिक मालमत्तेतील त्याचे हितसंबंध कायद्यांतर्गत उत्तराधिकाराद्वारे पास होतात, उत्तरजीविकेद्वारे नाही. कायदा मालमत्तेला असे मानतो की जणू त्याच्या मृत्यूच्या अगदी आधी फाळणी झाली होती, त्याचा वाटा काढतो आणि तो वाटा प्रथम श्रेणीच्या नियमांनुसार त्याच्या वारसांना जातो, ज्यात मुली मुलांइतकाच वाटा घेतात. कायदेशीर संस्थांकडे यावर तपशीलवार मार्गदर्शक आहे वडिलांच्या मालमत्तेत मुलीचे हक्क.
जेव्हा मेलेली व्यक्ती एक स्त्री होती
कलम 14 हिंदू महिलेच्या मालकीची मालमत्ता तिची संपूर्ण मालमत्ता बनवते, मग ती तिला वारशाने मिळाली असो, फाळणीच्या वेळी मिळाली असो, दिली गेली असो, विकत घेतली गेली असो किंवा कमावली असो, जोपर्यंत एखाद्या भेटवस्तूने, इच्छापत्राने किंवा हुकुमाने तिला स्पष्टपणे केवळ प्रतिबंधित मालमत्ता दिली नाही. जेव्हा ती इच्छापत्राशिवाय मरण पावते, तेव्हा कलम 15 (1) ते या क्रमाने पाठवतेः
- तिची मुले आणि मुली (कोणत्याही मृत मुलाच्या किंवा मुलीच्या मुलांसह) आणि तिचा पती.
- जर त्यापैकी कोणीही नसेल, तर तिच्या पतीचे वारस.
- जर नाही, तर तिची आई आणि वडील.
- जर नाही, तर तिच्या वडिलांचे वारस.
- शेवटी, तिच्या आईचे वारस.
एक उदाहरण घ्या. एक विधवा इच्छापत्राशिवाय मरण पावते, एक विवाहित मुलगी आणि तिच्या आधी मरण पावलेल्या मुलाचा मुलगा सोडून जाते. दोन्ही कलम 15 (1) च्या पहिल्या नोंदीत येतात, त्यामुळे मुलगी आणि नातू तिची मालमत्ता वाटून घेतात आणि नातू त्याच्या वडिलांनी घेतलेला वाटा घेतो. जर तिने अजिबात मुले किंवा नातवंडे सोडली नसती, तर तिच्या पतीचे वारस पुढच्या रांगेत असतील.
कलम 15 (2) मध्ये दोन अपवाद आहेत, ज्यात ती एखाद्या मृत मुलाचा मुलगा, मुलगी किंवा मुले सोडत नाही. तिला तिच्या वडिलांकडून किंवा आईकडून वारशाने मिळालेली मालमत्ता तिच्या वडिलांच्या वारसांना जाते. तिला तिच्या पतीकडून किंवा सासरकडून वारशाने मिळालेली मालमत्ता तिच्या पतीच्या वारसांना जाते. त्यामुळे तिने मागे सोडलेल्या कुटुंबाइतकाच मालमत्तेचा स्रोतही महत्त्वाचा आहे.
इतर समुदाय, रूपरेषेत
या मार्गदर्शकात केवळ हिंदू उत्तराधिकार कायद्याचा समावेश आहे. इतर समुदाय वेगवेगळ्या कायद्यांचे पालन करतात आणि समभाग समान नसतात.
- ख्रिश्चन, पारशी आणि वैयक्तिक कायद्याच्या कक्षेत न येणारे इतरः भारतीय उत्तराधिकार कायदा, 1925 चा पाचवा भाग निर्विकारता नियंत्रित करतो. कलम 29 हिंदू, मुस्लिम, बौद्ध, शीख आणि जैनांची मालमत्ता त्या भागातून वगळते. पाचव्या भागात पारशींचे स्वतःचे नियम आहेत जे सामान्य नियमांपेक्षा वेगळे आहेत.
- मुस्लिमः मुस्लिम वैयक्तिक कायदा (शरियत) अर्ज कायदा, 1937 द्वारे लागू केल्याप्रमाणे उत्तराधिकार मुस्लिम वैयक्तिक कायद्याद्वारे नियंत्रित केला जातो, ज्यामध्ये शाळांमध्ये भिन्न असलेल्या निश्चित समभागांसह. या समभागांना वैयक्तिक सल्ल्याची आवश्यकता असते आणि ते येथे समाविष्ट नाहीत.
ज्या कुटुंबात मृत व्यक्तीने विशेष विवाह कायद्यांतर्गत लग्न केले आहे किंवा धर्मांतर केले आहे, त्या कुटुंबाला कोणता कायदा लागू होतो याबद्दल अतिरिक्त प्रश्नांना सामोरे जावे लागू शकते. अशा परिस्थितीत, कोणत्याही प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करण्यापूर्वी वकिलाशी बोला.
वारशाचे कागदोपत्री कामात रूपांतर
समभाग जाणून घेणे हे अर्धे काम आहे. बँका, निबंधक आणि नगरपालिका कार्यालये केवळ कागदपत्रांवरच काम करतील. एक वैशिष्ट्यपूर्ण क्रम असा दिसतोः
- स्थानिक कुलसचिवांकडून मृत्यू प्रमाणपत्राच्या अनेक प्रमाणित प्रती मिळवा.
- मृत्यूच्या तारखेला जिवंत असलेल्या प्रत्येक वारसाला सूचीबद्ध करणारा एक कौटुंबिक वृक्ष तयार करा, ज्यात कोणत्याही पूर्व-मृत मुलांच्या मृत्यूच्या तारखा असतील. शपथ घेतलेल्या कायदेशीर उत्तराधिकाऱ्यांच्या प्रतिज्ञापत्रात याची औपचारिक नोंद केली जाते.
- मालमत्ता सूचीबद्ध कराः जमीन, सदनिका, बँक खाती, ठेवी, समभाग, विमा आणि वाहने. वारसांसाठी मालमत्ता घोषणा सर्व कार्यालयांमध्ये यादी सुसंगत ठेवण्यास मदत करते.
- कायदेशीर वारस प्रमाणपत्रासाठी स्थानिक महसूल प्राधिकरणाकडे अर्ज करा कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र अर्ज.. जारी करण्याचे कार्यालय आणि कार्यपद्धती राज्यानुसार भिन्न असते.
- जेथे एखादी संस्था आग्रह धरते किंवा वारसांना कर्ज आणि रोखे गोळा करण्यासाठी अधिकाराची आवश्यकता असते, तेथे दिवाणी न्यायालयात उत्तराधिकार प्रमाणपत्र याचिका दाखल करा. कायदेशीर वारस आणि उत्तराधिकार प्रमाणपत्रांवरील आमचे मार्गदर्शक कोणते वापरावे हे स्पष्ट करते.
- सर्व वारसदारांच्या नावे जमीन आणि नगरपालिकेच्या नोंदी बदलण्यासाठी अर्ज करा.
- मालमत्तेची विभागणी कशी करायची यावर सहमती दर्शवा. जर एखादा वारस इतरांच्या बाजूने वाटा देत असेल, तर नोंदणीकृत त्यागपत्राचा वापर करा, जसे की आमच्या मार्गदर्शकामध्ये स्पष्ट केले आहे कौटुंबिक मालमत्तेतील वाटा सोडून देणे.. जर वारस सहमत होऊ शकत नसतील, तर विभाजनाचा खटला हा उर्वरित मार्ग आहे.
कायदेशीर वारस प्रमाणपत्रापासून सुरुवात करा
बहुतेक बँका आणि कार्यालये प्रथम ते मागतात, म्हणून वारसांच्या संपूर्ण यादीसह अर्ज तयार करा.
कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र अर्जाचा मसुदा तयार करावडिलोपार्जित मालमत्ता, मौखिक विभागणी किंवा जुन्या कौटुंबिक तडजोडीच्या वैधतेवरील विवादांमध्ये व्यावसायिक सल्ल्याचा फायदा होतो. जर कुटुंब त्या टप्प्यावर पोहोचले तर विभाजन खटले कसे कार्य करतात हे कायदेशीर संस्था स्पष्ट करतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
वसीयत न करता वडिलांचा मृत्यू झाल्यास विवाहित मुलीला तिच्या वडिलांनी स्वतः मिळवलेल्या मालमत्तेत वाटा मिळतो का?
होय. ती पहिल्या वर्गाची वारस आहे आणि कलम 10 अंतर्गत प्रत्येक मुलाच्या वाट्याच्या बरोबरीचा एक वाटा घेते. कायद्यानुसार विवाहामुळे तिच्या अधिकारात कोणताही फरक पडत नाही.
इच्छापत्राशिवाय मरण पावलेल्या पुरुषाच्या वडिलांना विधवा आणि मुलांसह वारसा मिळतो का?
नाही. वडील हे पहिल्या वर्गातील वारस नसतात; ते दुसऱ्या वर्गातील पहिले प्रवेशिका असतात. जर मृत व्यक्तीने पहिल्या वर्गाचा वारस अजिबात सोडला नाही तरच त्याला वारसा मिळतो. याउलट, आई ही पहिल्या वर्गाची वारस असते आणि ती विधवा आणि मुलांमध्ये समान प्रमाणात सहभागी असते.
माझ्या आजोबांचे 2005 पूर्वी निधन झाले. माझी मावशी वडिलोपार्जित मालमत्तेतील वाट्याचा दावा करू शकते का?
विनीता शर्मा हिने असे मत मांडले की मुलीचा सहभागाचा अधिकार जन्मापासून उद्भवतो आणि 9 सप्टेंबर 2005 रोजी तिचे वडील जिवंत आहेत यावर अवलंबून नाही. परंतु कलम 6 20 डिसेंबर 2004 पूर्वी केलेल्या विभाजनांचे आणि इतर स्वभावांचे संरक्षण करते, त्यामुळे उत्तर मालमत्तेचे काय झाले आणि कोणतेही वैध विभाजन झाले की नाही यावर अवलंबून असते. ही वस्तुस्थिती भारी आहे आणि वकिलाचा सल्ला घेणे योग्य आहे.
जर स्त्रीला मूलबाळ नसेल, तर तिला तिच्या आई-वडिलांकडून मिळालेली मालमत्ता कोणाला वारसाहक्काने मिळते?
कलम 15 (2) (अ) अंतर्गत, हिंदू स्त्रीला तिच्या वडिलांकडून किंवा आईकडून वारशाने मिळालेली मालमत्ता, मुले किंवा नातवंडांच्या अनुपस्थितीत, तिच्या वडिलांच्या वारसांना जाते, तिच्या पतीच्या कुटुंबाला नाही.
कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र आणि मालकीचा पुरावा सारखेच आहे का?
नाही. कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र प्रशासकीय कारणांसाठी वारसांना ओळखते. प्रत्येक मालमत्तेची मालकी अजूनही उत्तराधिकार कायदा, कोणत्याही इच्छापत्रावर आणि मालकीच्या कागदपत्रांवर अवलंबून असते आणि मालमत्तेचे विभाजन करण्यासाठी स्वतंत्र विभाजन किंवा त्याग आवश्यक असतो.
स्रोत
हे मार्गदर्शक ज्या अधिकृत ग्रंथांवर अवलंबून आहे. कायदे आणि नियम बदलतात, त्यामुळे त्यापैकी कोणावरही अवलंबून राहण्यापूर्वी सध्याची आवृत्ती तपासा.
पुढील मसुद्यासाठीची कागदपत्रे
आमच्या ग्रंथालयातील वास्तविक नमुने, या मार्गदर्शकात समाविष्ट असलेल्या गोष्टींशी जुळले आहेत.
तुम्हालाही वाचायला आवडेल
भारतातील विवाह नोंदणीः कागदपत्रे, प्रक्रिया आणि प्रतिज्ञापत्र
विवाहाची नोंदणी करणे हे सिद्ध करते. तुम्ही आधीच झालेल्या लग्नाची नोंदणी केली किंवा विवाह अधिकाऱ्यासमोर लग्न केले, ही प्रक्रिया आहे, 30 दिवसांची नोटीस आणि प्रतिज्ञापत्र निबंधक सहसा विचारतात.
त्यागपत्रः कौटुंबिक मालमत्तेतील तुमचा वाटा कसा सोडावा
त्यागपत्रामुळे सहमालक इतर सहमालकांच्या बाजूने हिस्सा देऊ शकतो. ते नोंदणीकृत असणे आवश्यक आहे, मुद्रांक शुल्क तुमच्या राज्यावर अवलंबून असते आणि एकदा स्वाक्षरी केली की ते परत घेणे खूप कठीण असते.
भारतात वैध इच्छापत्र कसे लिहावे (आणि बहुतेक घरी तयार केलेली चूक)
इच्छापत्र हे योग्यरित्या अंमलात आणण्याच्या सर्वात सोप्या कागदपत्रांपैकी एक आहे आणि सूक्ष्मपणे चुकीचे होण्यासाठी सर्वात सोप्या कागदपत्रांपैकी एक आहे. एक विशिष्ट, अतिशय सामान्य चूक, ती जो वारसा सुरक्षित करण्यासाठी होती, ती रद्द करते.